Religia i duchowość

Jest takie powiedzenie, że wszystkie rzeki wpadają do jednego oceanu. Podobnie możemy powiedzieć na temat wszystkich religii, że choć mają wiele różnic kulturowych, to zasadniczo wywodzą się z doświadczania Ducha. 
Osoby mniej rozwinięte duchowo mają skłonność koncentrować się zwłaszcza na różnicach pomiędzy religiami, zaś mniej dostrzegają ich wspólną płaszczyznę. 
Przyczyną tego jest fakt, że umyka im faktyczne przesłanie danej religii, a bardziej skupione są na jej zewnętrznej oprawie. 

faktycznym celem religii jest doświadczenie świata duchowego, jako tego który jest dla nas najbardziej podstawowy. Najbardziej esencjonalnym wymiarem świadomości jest właśnie wymiar duchowy - duchowa podstawa całego wszechświata, którą np. wg słownictwa chrześcijańskiego można by nazwać Duchem (Duch święty), a np. wg nazewnictwa buddyzmu mahajany - Pustką.

Do doświadczenie duchowej podstawy życia oraz całej manifestacji  wszechświata odbieramy jako zwiększenie swojego własnego stanu obecności - im bardziej czujemy, że "jesteśmy", im bardziej jesteśmy świadomi w tym doznaniu, tym bardziej jest dla nas oczywiste, że wszystko zanurzone jest w duchowej podstawie rzeczywistości - w Nieskończonej Obecności.
Wtedy nauki o Bogu, czy o Allachu, czy o Brahmanie nabierają nowego sensu - nie są już tylko zbiorem mitologicznych opowieści, ale wyrazem konkretnie istniejącej rzeczywistości, który to stan pokrywa się z naszym własnym doznawaniem rzeczywistości. 

Jesteśmy wtedy pełniej obecni i faktycznie doświadczmy jedności, w której stwierdzenie ""miłuj bliźniego swego jak siebie samego" nabiera głębokiego sensu. Staje się wtedy dla nas jasne, że choć na samym dole góry każda droga wydaje się prowadzić zupełnie w inną stronę, to na szczycie jest to widoczne, że właśnie taki jest faktyczny kierunek poszczególnych ścieżek.

Przyjrzyjmy się teraz kilku znanym powszechnie religiom.

Chrześcijaństwo jest religią, która zawiera w sobie zarówno tradycje bardziej kulturowe i formalne (rozbudowana i dobrze zorganizowana administracja oraz stosunkowo silnie ortodoksyjna i mało tolerancyjna dogmatyka), jak i tradycje silnie duchowe.

Zgodnie z istniejącymi przekazami, już na samym początku, nauki Jezusa z Nazaretu były silnym zwrotem w ortodoksyjnym judaizmie w kierunku duchowości.
Ortodoksyjnych kapłanów, przestrzegających tylko zewnętrznych form religii, a nie doświadczających istoty duchowości, Jezus nazywa "grobami z zewnątrz pobielanymi" (pełnymi robactwa wewnątrz).

Niewątpliwie każdy zaangażowany i poważny poszukiwacz duchowości dostrzeże w naukach Jezusa bardzo silnie i wyraziście zaznaczone akcenty duchowe. 
Jezus kładzie istotny nacisk na to, co jest we wnętrzu człowieka, a nie na same tylko zewnętrzne (często mylące) oznaki duchowości. Wskazuje to na fakt, że Jezus przywiązywał bardzo dużą wagę do głębokiego zrozumienia istoty duchowości i jej doświadczania.

Także sam judaizm, z którego wyłoniło się chrześcijaństwo, miał zarówno przed Jezusem, jak i później, wiele innych jeszcze tradycji akcentujących aspekty duchowe. W odróżnieniu od tradycji Sadyceuszy (bardziej arystokratycznej i formalnej), cześć - początkowo nieco rewolucyjnego - ruchu Faryzeuszy, miała silną podbudowę duchową. 
Podobnie silnie mistyczna była działająca w czasach Jezusa grupa Esseńczyków, jak i - wielokrotnie - intensywne i głęboko mistyczne były ruchy kabalistyczne.